Идэр есөөр ургаж таван ес дүүрэхэд хагдардаг “ӨВЛИЙН ЦЭЦЭГ”

Түгээх    
2018-03-17 09:49:29 - Энтертайнмент

Дэлхий дээр хамгийн эртний ургамал үүсээд 2-3 тэрбум жил болж байна. Харин 430 сая жилийн өмнө ургамал хуурай газар шилжсэн түүхтэй. Ногоон ургамлын хооллолтын үндсэн арга нь ус, нүүрсхүчлийн хийн оролцоотойгоор органик бодис үүсгэх фотосинтезийн процесс юм. Энэ нь зөвхөн ургамлын ногоон эдэд явагддаг ба ургамал нь тодорхой эрхтэн системтэй, үндэсний хэсгээрээ хөрсөнд бэхлэгдэн оршдог, дэлхийн энерги шим тэжээлийн бодисын эргэлтийн эхлэл суурийг нь бүрдүүлж байдаг амьд биес юм. Дэлхийг нэг том амьтан гэж үзвэл ногоон ургамал түүний амьдран орших нөхцөл нь болдог.

Одоогоор дэлхий дээрх бүх ургамлуудыг бүрэн таньж тодорхойлж дуусаагүй байгаа ба нийтдээ 300,000 гаруй зүйл бүртгэгдээд байна. Маш олон тооны ургамлууд ховордон устаж амьдрах орчин нь өөрчлөгдөн цөөрсөөр байгаа билээ. Дэлхийн улс орнууд байгалийн нөөц сандаа байгаа амьтан ургамлын ховор төрөл зүйлийг нь ангилан Улаан номд оруулдаг. Тиймээс уншигчдынхаа танин мэдэхүйд бага ч гэсэн нэмэр болж, байгаль дэлхийгээ хайрлаж, хамгаалах үүднээс “Устах аюулд орсон болон орж болзошгүй амьтан, ургамлыг сурталчлан таниулж, энэ талаарх мэдлэг, боловсролыг бүх нийтэд олгох зорилгоор нэн ховор ургамлыг танилцуулж байна.

-ДАРХАН БУЛГИЙН “ӨВЛИЙН ЦЭЦЭГ” БУЮУ “УСАНД ХӨВДӨГ ХӨРШ”-

Баянхонгор аймгийн Шинэжинст сумын төвөөс баруун хойд зүгт “Дархан булаг” хэмээх газар бий. Энэ булагт идэр ес эхлэхээр ургаж, таван ес дүүрэхэд хагдардаг “Усанд хөвдөг хөрш” нэртэй ургамал байдаг. Хоёр жилийн өмнөөс эхлэн ид ургаж байх үед нь үзэж судлах болжээ. Уг цэцэг нь маш жижиг үндэстэй, 10 орчим навчтай, хар ногоон өнгөтэй, усан дотроо урсгалын дагуу ургадаг аж. Дархан булгийн ойролцоо хилэнцэт хорхой байдаг ба янгир, аргал гэх мэт зэрлэг амьтад унаалдаг юм байна. Энэхүү газрын хаданд нар, нум сумаар байлдаж буй хүн, янгир зэрэг олон сүг зураг байдгийн дээр зуны улиралд Улаан тулам, Банзаддоо, Цахилдаг, Федын аргамжин цэцэг, Австри хавтгана, эмт гичгэнэ гэх мэт эмийн ургамал болон нэн ховор ургамал ургадаг байна.

2015 онд Дархан булгийн ойролцоо их ширүүн бороо орсны улмаас булгийн эх орчимд таван метр гүнзгий эрэг үүсч, хөрс идэгдсэн байна. Гэсэн ч “Усанд хөвдөг хөрш” жил бүрийн идэр ёс эхлэх үеэр ургасаар байгаа юм. Домог түүхээс улбаалан энэхүү булаг дээр эмэгтэй хүн очдоггүй, булгийн хөл дэх 140 см өндөр, 5.30 см диаметр бүхий тэгш хадан дээр чулуу өргөн хүндэтгэж байжээ. Энэхүү булгийн ойролцоо нарны сүг зураг байгаа бөгөөд энэ нь хамгийн их энерги бүхий газарт эртний хүмүүс тэмдэглэдэг байсан гэдэг. Мөн 1850 оны үед харуул занги суулган ан гөрөөг хамгаалж байсан ба тэнд ан гөрөө хийсэн хүнийг нэг мориор торгодог байсан гэдэг аман домог уламжлагдсаар одоо үед ирсэн байна. Энэ ургамлыг 2016 оноос эхлэн ид ургаж байгаа үед нь үзэж судалж байна.

-ДОРОГОСТАЙН БАНЗДОО БУЮУ ВАНСЭМБЭРҮҮ-

Дорогостайн банздоо буюу Вансэмбэрүү /saussurea dorogostaiskii palib/ нь өндөр уулын бүслүүрийн хад, асга, асгарга дагаж чийгтэй хөрсөнд маш сийрэг ургадаг олон наст өвс юм. Хөвсгөлд ургана. Ардын эмнэлэгт өргөн хэрэглэдэг байсан вансэмбэрүү нь бүрэн судлагдаж амжаагүй ховор ургамлын тоонд ордог. Манай оронд ургадаг вансэмбэрүү нь банздоогийн төрөлд хамаарна. Энэ төрлийн ургамлыг Гималай, түүний ойролцоох Төв Азийн уулнаас гаралтай гэж үздэг. Урт цагаан үслэгтэй боловч хожим нь нүцгэрдэг, навч олонтой нэг метр хүртэл өндөр 1,5-2 см бүдүүн иштэй. Гонзгойвтор өндгөрхүү навч нь шилбээ дагасан далавч үүсгэнэ. Зэвгэр хүрэндүү олон тооны том сагс баг цэцэгтэй. Өндөр уулын чулуулаг газарт ургана.

-С АМИНДЭМ ХАМГИЙН ИХ АГУУЛАГДДАГ АЛТАЙН СОНГИНО-

Алтайн сонгино /Allium Altaicum pall/ Монголын хамгийн өндөрлөг бүсээр ургадаг, сүүлийн үед нэн ховордож байгаа олон наст ургамал. Түүний олон давхар булцуу нь хүйтэнд маш тэсвэртэйгээс гадна хүний биед зайлшгүй шаардлагатай уураг, РР, В, С,  D аминдэмүүдээр баялаг бол навчинд нь 877 миллиграмм, булцуунд нь 257 миллиграмм С аминдэм агуулагдаж байдаг. Мөн сапонин хэмээх бодисын агууламж өндөр байдаг. Монгол Алтай, Хангайн уулархаг бүсээр хад асга, хажуу энгэр газраар нилээд түгээмэл ургадаг 40-60 см өндөр өвслөг ургамал. Сонгины цоор нь үзүүр хэсэг рүүгээ нарийссан бүдүүн хөндий иштэй. Үрээр ургахаас гадна сонгинолог ишнээс сэргэн ургах чадвартай. Наймдугаар сарын эхээр ааг амт нь бүрэн гүйцэж, үрээ өгдөг. Энэ үед үрийг цоортой нь хамт таслан аваад наранд сайн хатааж цайруулна. Тариалах үйл явц нь урт сонгино тарихтай адил байдаг. Алтайн сонгино зүрх судас, ходоод гэдэсний өвчинд тун сайн, сапонин гэдэг бодис нь бэлгийн чадавхыг дээшлүүлэх онцгой нөлөөтэй.

-ХУГАРСАН ЯСЫГ “ГАГНАХ” ШИДТЭЙ АЛТАН ГАГНУУР-

Алтан гагнуур буюу /Rhodiola rosae / ягаан мүгэнз нь зузаалайн овогт хамаардаг. Төвд нэр нь цансэр. Энэ нь мүгэнз, могойн идээ зэрэг шар цэцэгтэй зүйлүүдийг түвдээр нэрлэдэг ерөнхий нэр юм. Заримдаа булган эм гэж нэрлэх нь бий. Алтан гагнуур нь 20-40 см өндөр, олон наст өвслөг ургамал юм. Иш нь 20-40 см өндөр, 4-6 мм бүдүүн, алтан шаргал юм уу саарал бор өнгийн үндэслэг байдаг. Цөөхөн үндэстэй. Нэг үндэслэг ишнээс олон шулуун иш салаалж ургадаг. Навч нь гонзгойвтор өндгөрхүү хэлбэртэй, бүтэн ирмэгтэй, эсвэл үзүүр нь хөрөө шиг шүдтэй. 0,7-3,5 см урт, 0,5-15 мм өргөн суумал, шүүслэг навчтай. Жижгэвтэр олон шар цэцгээс тогтсон бамбай хэлбэрийн цэцэгтэй. Баг цэцгийн мөчрөнцөр нь навчгүй.

Дэлбээ нь 3-4 мм урт агаад шар, ногоон өнгөтэй байдаг. Долоогоос есдүгээр сард цэцэглэж үрээ хаядаг энэ ургамал Хөвсгөл, Хэнтий, Хангай /Завханы Идэр сум, Улиастай орох замд 117 км-д, Увсын Өвөрхангай сум, Хан-Хөхийн оройд/, Монгол Дагуур, Ховд /Хархираа/, Монгол-Алтай, Говь-Алтайн /баруун уртрагийн 88000-аас зүүн тийш 110000 хүртэл, хойд өргөргийн 45000-аас хойш/, Их богд, Бага богдын нуруу зэрэг уул нуруудын өндөр уулын тагийн бүслүүрт шинэсэн ой болон хад асгатай уулын энгэр, хад цохио, асга, горхины чулуу, мөлгөр хайргатай энгэр, голын чулуурхаг, элсэрхэг хөрсөнд ургана. Манай оронд маш бага хэмжээгээр ургадаг, нөөц багатай цэцэг юм. Ягаан мүгэзийг алтан гагнуур хэмээн нэрлэсэн нь хугарсан ясыг “гагнах” гайхамшигт чадлыг нь таньж үнэлснийх биз

М.АМАРЖАРГАЛ



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 10

Зочин (103.229.120.77)
2018-03-18 09:40:29
👍

Зочин (43.228.128.22)
2018-03-18 09:33:43
хүнд хэрэгтэй сайхан мэдээлэл бна.баярлалаа

би (202.9.43.42)
2018-03-17 17:35:45
төрд гарсан луйварчидгүй бол уг нь сайхан нутаг шүү. миний монгол.

Зочин (202.179.31.48)
2018-03-17 14:25:58
Өчигдөр ууланд гарч алхахад ногоо гарчихсан байсан. Мэдээж цөөхөн. Гэвч ногоон өнгөтэй ургамал байсан. Цас ханзраад урсч байхад.

Zochin (66.181.187.220)
2018-03-17 13:14:15
TAALAGDLAA

Zochin (66.181.187.220)
2018-03-17 13:09:18
TAALAGDLAA

Зочин (66.181.161.118)
2018-03-17 10:46:06
Iim medee tavij bai

Зочин (202.179.30.194)
2018-03-17 10:39:53
вансэнбэрүү цэцгийг хэр баргийн хүн тэр бүр тастаад байдаггүй юм гэнэ лээ их догшин цэцэг. ном уншинж аргадаж гуйж залбирч авахгүй бол хараалгадаг гэсэн. ухаж зараад ашиг олно гэж санаад ч хэрэггүй.

Зочин (202.179.31.107)
2018-03-17 10:27:03
Хааяа ч болов мймэрхүү мэдээ тавьж байлдаа

Зочин (27.123.212.134)
2018-03-17 10:21:57
сайхан мэдээ байна

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-09-25 18:15:29 - Гадаад
Тэнгист 49 хоносон индонез хүүг аварчээ
2018-09-25 18:02:29 - Шар
Алдарт “Миний эхнэр ба хадам ээж” зургийн нууцыг тайлав
2018-09-25 17:45:41 - Хууль
Ц.Нямдорж сайдтай холбоотой хэргийг хаах саналтайгаар прокурорт шилжүүлжээ
2018-09-25 17:36:47 - Байгаль Орчин
Цаг агаарын болзошгүй үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
2018-09-25 17:27:28 - Нийслэл
АТГ-т шалгагдаж буй сэжигтний гэрээс 1.3 сая ам.доллар олджээ
2018-09-25 17:18:07 - Нийслэл
Монгол Улс дахь хүний эрхийг хамгаалагчдын нөхцөл байдлын талаар мэдээлэл солилцлоо
2018-09-25 17:14:07 - Нийслэл
Дэд төвүүдийг түшиглэн 10 мянган айлын орон сууц барина
2018-09-25 16:52:35 - Шар
Бяцхан охин хилэнцэт хорхойд долоон удаа хатгуулсан ч амьд үлджээ
2018-09-25 16:22:45 - Нийслэл
Х.Баделхан: Баянхошуу, Сэлбэ дэд төвүүдэд инженерийн бүтэц тавигдсаны дараа орон сууц барих асуудал шийдэгдэнэ
2018-09-25 16:17:01 - Орон нутаг
Хилийн боомтууд амарна
2018-09-25 16:16:07 - Шар
Их Британий саятны охин хачиртай талх идсэний улмаас амиа алджээ
2018-09-25 15:36:00 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсын Ерөнхийлөгч Илхам Алиевтэй уулзав
2018-09-25 15:35:21 - Хууль
Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн Тэргүүн дэд захирал Б.Шинэбаатар ажил үүргээ хэвийн гүйцэтгэж байна
2018-09-25 15:18:35 - Гадаад
Дипломат, албан паспортууд хүчингүй болохыг мэдэгдлээ
2018-09-25 15:14:17 - Улс төр
Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2019 онд баримтлах Үндсэн чиглэлийн төслийг өргөн барилаа
2018-09-25 15:12:09 - Эдийн засаг
Архангай, Баянхонгор аймагт “Цусны даралт ихсэлтийн эсрэг аян” үргэлжиллээ
2018-09-25 15:01:40 - Улс төр
УИХ-ын дарга М.Энхболд Хакүхо М.Даваажаргалыг хүлээн авч уулзлаа
2018-09-25 14:59:36 - Байгаль Орчин
Ногоон паспорт аян Сэлэнгэ, Дархан, Баянхонгор, Говь-Алтай аймгуудад хэрэгжлээ
2018-09-25 14:51:47 - Гадаад
Трамп Ким Чен Унтай хоёр дахь удаагаа уулзахаа мэдэгджээ
2018-09-25 14:28:56 - Улс төр
БАЙР СУУРЬ: Н.Энхбаяр МАХН-ын дарга МӨН, БИШ
2018-09-25 13:47:18 - Хууль
С.Зоригийг хөнөөсөн ялтнуудыг нээлттэй хорих ангид шилжүүлжээ
2018-09-25 13:46:21 - Энтертайнмент
М.Даваажаргал: Аав минь тэнгэрт гарсан ч хүү нь сайхан мэдээтэй ирлээ
2018-09-25 13:32:00 - Хууль
ЗТЯ-ны дэд сайд асан Х.Ержан тэргүүтэй дарга нарын хүүхдүүд ИНЕГ-ын зардлаар гадаадад сурчээ
2018-09-25 13:13:17 - Хууль
“Уран” дуудлагатай нохой дахин хэрэг илрүүлжээ
2018-09-25 13:01:59 - Эдийн засаг
Ам.долларын ханш 2535 төгрөгт хүрлээ
2018-09-25 12:52:56 - Хууль
АТГ: "Эрдэнэт"-ийн захирал асан Ч.Ганзориг нарын таван хүнийг шалгаж байна
2018-09-25 12:34:59 - Спорт
Хакухо М.Даваажаргал Төрийн ордонд зочилж байна
2018-09-25 12:14:28 - Шар
Монгол бүсгүй “Apple” компанийн программ хангамжийн инженерээр ажиллаж байна
2018-09-25 12:05:57 - Боловсрол
Нэгдүгээр сургуульд БСШУСЯ-ны албан тушаалтнуудын цохолттой 41 хүүхэд ирсэн гэв
2018-09-25 11:41:39 - Байгаль Орчин
Маргааш ихэнх нутгаар хүйтэрч, замын нөхцөл байдал муудах хандлагатай байна гэв
2018-09-25 11:00:20 - Орон нутаг
Гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургууль эхэллээ
2018-09-25 10:59:24 - Улс төр
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх "Хар тамхины асуудалтай тэмцэх дэлхийн уриалга”-д Монгол Улс нэгдэж байгааг илэрхийллээ
2018-09-25 10:43:21 - Улс төр
МАХН-ын дүрмийг Дээд шүүх бүртгэжээ
2018-09-25 10:40:47 - Гадаад
Италийн Флоренц хотод 21 настай монгол оюутан хүчирхийлэлд өртжээ
2018-09-25 10:39:29 - Улс төр
З.Энхболд “Торгоны зам” авто раллигийн 2019 оны уралдаан ОХУ-Монгол-БНХАУ чиглэлээр зохиогдохыг зарлав
2018-09-25 10:28:57 - Хууль
ЗТХЯ-ны мэргэжилтэн хуурамч бичиг баримт үйлдэн авлигал авдаг нь тогтоогджээ
2018-09-25 10:24:16 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Азербайжан улсад айлчилж байна
2018-09-25 10:22:06 - Эдийн засаг
Ханш, шатахууны үнэ, инфляци тойрсон асуудлаар
2018-09-25 10:18:34 - Нийслэл
“Бидэнд шийдэл байна”
2018-09-25 09:41:40 - Хууль
“Эрдэнэт” үйлдвэрийн захирал асан Ч.Ганзоригийг саатуулжээ
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-09-24 08:07:36 - Технологи
Японоос эвдрэлтэй машин оруулж ирдэг ченжүүдийн бичлэг дэлгэгдлээ
2018-09-22 12:41:02 - Энтертайнмент
Д.Батмөнх: Тэнгэрт дүүлээд л нисээд яваа юм шиг мэдрэмж төрж байна
2018-09-24 09:16:18 - Энтертайнмент
Б.Лхагвасүрэн: Би одоо хамгийн сайхан зүйл амьддаа мартагдах гэж боддог болсон
2018-09-22 09:35:28 - Улс төр
Нийслэлийн МАН-ын хорооны даргаар Д.Сумъяабазар сонгогджээ
2018-09-24 12:37:21 - Нийслэл
С.Батсүх: Хотын дарга С.Батболдын захиалгаар намайг зориуд саатуулсан
2018-09-25 08:29:15 - Хууль
АЖЛЫН ХЭСГИЙН ДҮГНЭЛТ: “ДЦС-4”-т гарсан осолд ГУРВАН КОМПАНИ БУРУУТАЙ
2018-09-22 11:45:53 - Гадаад
Оросын тагнуул, сэтгүүлчидтэй холбоотой УЧИР БИТҮҮЛЭГ ХЭРГҮҮД
2018-09-25 13:46:21 - Энтертайнмент
М.Даваажаргал: Аав минь тэнгэрт гарсан ч хүү нь сайхан мэдээтэй ирлээ
2018-09-24 17:11:57 - Энтертайнмент
ФОТО: Африкийн дүрвэгчид эх оронд маань төрж өссөн бол хичнээн сайхан бэ
2018-09-23 10:31:14 - Шар
Хакухо өчигдөр сүмогийн хоёр дээд амжилтыг нэгэн зэрэг тогтоолоо