Н.Мандах: Зам, дэд бүтцэд сөрөг нөлөөтэй элсний нүүдлийг зогсоох шинэ технологи МОНГОЛД нэвтрүүлсэн

Түгээх    
2018-09-22 12:17:01 - Энтертайнмент

els

-СҮРЛЭЭР ЭЛСИЙГ БЭХЖҮҮЛСНЭЭР ЭКОЛОГИЙН ТЭНЦВЭРИЙГ
ХАДГАЛАХ БОЛОМЖТОЙ-

Шинжлэх ухааны академийн Газар зүй, экологийн хүрээлэнгийн Эрдэм шинжилгээний ажилтан Н.Мандахтай цөлжилт бууруулах шинэ технологи Булган аймгийн Рашаант суманд туршиж буй талаар ярилцлаа. Монгол оронд дөнгөж нэвтэрч буй сүрлээр элс бэхжүүлэх арга технологийг дэлхийн олон орон тэр тусмаа БНХАУ элсний нүүдэл зогсоохдоо өргөн ашигладаг байна. Өвс ургамал ургахаа больсон цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр элсний шилжилт хөдөлгөөн, нүүдэл зогсож ургамал ургах орчин бүрддэг байна.

-Монголчууд элсний нүүдлийг зогсоохын тулд “Мод тарих” ёстой гэж ярьдаг. Монголд шинээр нэвтрүүлж буй элс бэхжүүлэх технологийнхоо талаар ярихгүй юу?

-Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэхийг зөвхөн мод тарихаар төсөөлсөөр ирсэн. Гэвч мод ургадаг газар, ургадаггүй газар гэж байдаг. Шинжлэх ухааны академиас мод ургадаггүй газрын цөлжилтийг бууруулахаар 10 жилийн өмнөөс элс бэхжүүлэх ажлыг туршиж, судалж үзсэн. Чулуун хашлага, нийлэг торон хашлага хийж байсан зарим нь амжилтгүй болсон. 2017 оноос эхлэн Хятад-Монголын эрдэмтдийн хамтын ажиллагааны хүрээнд элс бэхжүүлэх БНХАУ-ын туршлагыг Монголд нутагшуулах арга хэмжээ авсан. Манайх Элсэн тасархай дахь туршлагын станцынхаа хүрээнд нийтдээ 9 га талбайд сүрлэн хамгаалалт хийж үзлээ.

-Сүрлээр элс бэхжүүлэх технологи туршиж эхэлснээс хойш ямар үр дүн ажиглагдаж байгаа вэ?

-Сүрлэн хамгаалалтын онцлог нь салхийг 100 хувь хаадаггүй 80-90 хувийг нь нэвтрүүлэх чадвартай учраас салхины урсгал нь хэвээрээ. Харин салхиар урсаж буй элсэн урсгал хаагдаж, сүрлэндээ хуримтлагддаг. Сүүлийн 4-5 сарын ажиглалтаар нийтийн сүрлэн хамгаалалтад 2-3 см зузаан элс хуримтлагдсан гэсэн дүн гарсан байна. Сүрлэн хамгаалалт элсний нүүдлийг зогсоохоос гадна хөрсөнд агуулагдаж буй үр ургах соёолох нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ганцхан жилийн ажиглалтаар энэ технологийг монголд нутагшуулах нь элсний нүүдлийг зогсооход үр дүнтэй гэсэн дүгнэлтийг хийж болохгүй. Сүрэл биологийн задардаг органик бодис учраас задралынхаа процесст орохоороо элсний нүүдлийг хамгаалах чадвар хэр хугацаанд арилах вэ гэдгийг судлахгүйгээр ганцхан жилийн үр дүнг хамаагүй дэлгэж болохгүй байхаа гэсэн болгоомжлол байна. Гэхдээ урьдчилсан дүгнэлтээр зам, дэд бүтэцэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг элсний нүүдэл хөдөлгөөнийг зогсооход энэ технологийг тодорхой хэмжээнд ашиглаж болохоор харагдаж байгаа.

-Энэ туршилтыг цаашид Монгол ороны цөлжилтийг бууруулахад ашиглах боломжтой юу. Ямар саад бэрхшээл тулгарахаар байна?

-Материаллаг бааз сүрэл, элс нь манай оронд хангалттай их байна. Харин хүний нөөц, эдийн засгийн хувьд жаахан хүндрэлтэй. Яагаад гэвэл байгал хамгааллын ямар ч арга хэмжээ урт хугацаанд ашигаа өгдөг. Тиймээс үүднээс ашиггүйд тооцогдох байх. Бид энэ туршилтыг есөн га талбайд Булган аймгийн Рашаант суманд хийхэд хөдөлмөрийн хүч их л дургүй олдсон. Улаанбаатараас алсмагдал бүс нутгуудад энэ технологийг нэвтрүүлэхэд ажил хийх сонирхолтой, хийж байгаа юмаа ойлгох боловсон хүчин, хөдөлмөрийн хүч байх уу гэдэгт эргэлзээ төрсөн.

els

-ЗАМЫН-ҮҮД ЖИЛДЭЭ ТЭРБУМ ГАРУЙ ТӨГРӨГИЙГ ЭЛСНИЙ НҮҮДЭЛД ӨРТСӨН
ТАЛБАЙГ ЦЭВЭРЛЭХ, ЭЛСИЙГ ЗӨӨХӨД ЗАРЦУУЛДАГ-

-Хамгийн сүүлийн мэдээгээр Монгол орны хэдэн хувь нь цөлжилттэй байгаа вэ?

-Сүүлийн үеийн мэдээгээр Монгол орны нийт газрын нутгийн 78.6 хувь нь цөлжсөн гэсэн мэдээ байгаа. Үүний 10-аад хувь нь элсний нүүлт хөдөлгөөнтэй холбоотой цөлжилт. Ялангуяа баруун монголын нууруудын хөндий, их нууруудын хотгор, өмнийн говийн томоохон элсэн тарамууд байгаа. Эдгээрийн нүүлт хөдөлгөөнийг сааруулахын ач холбогдол нь их. Яагаад гэвэл элсэнд дарагдсан бэлчээр дахин ашиглагдахгүй орхигддог. Замын-Үүд жилдээ тэрбум гаруй төгрөгийг элсний нүүдэлд өртсөн талбайг цэвэрлэх, элсийг зөөхөд зарцуулдаг. Элс бэхжүүлэх технологи экологийн тэнцвэрийг хадгалах боломжтой. Сүрэл байгальд задардаг биологийн шинж чанартай. Өөрөөр хэлбэл хөрсөндөө үржил шим болон задардаг. Элсний шилжилт хөдөлгөөн ихтэй газруудад сүрлэн хамгаалалт хийснээр эдийн засгийн хувьд ч гэсэн ашигтай гэж үзэж байгаа.

-Эрдэмтэд та бүхэн элсний нүүдэл зогсоох энэ технологио Засгийн газар болон холбогдох газарт нь танилцуулсан уу?

-Элс бэхжүүлэх энэ технологийг БОАЖЯ-ны түвшинд маш сайн мэдэж байгаа болов уу гэж бодож байна. Гэхдээ БОАЖЯ-ны үндсэн мандат нь байгаль хамгаалах ажил байдаг учраас шууд газар дээр ажиллагаа явуулах эрх мэдэл бага байдаг. Бид Засгийн газрын түвшинд харилцдаг байгууллага биш учраас дээд түвшний дэмжлэг хүлээхгүй байгаа. Гэхдээ ХХААХҮЯ, ЗТХЯ, БХБЯ гэсэн гурван яам руу элс бэхжүүлэх энэ технологийг монголд туршсан гэдгийг танилцуулах шаардлага байна. Бидний тооцоогоор элсэнд дарагдсан стратегийн ач холбогдолтой зам, төмөр замын хэсгийн тоог гаргахад 100 цэг байна лээ. Тиймээс яг тэр 100 цэг дээр сүрлээр элс бэхжүүлэх технологийг туршвал төмөр замчид, зам засварын ажилчдын ажил нь хөнгөвчлөгдөнө.

-Сүрлээр элсний нүүдлийг зогсоох технологийн аргыг Өвөрмонголд ашигладаг гэсэн. Өөр улс орнууд энэ технологийг ашигладаг уу?

-Сүрэл, зэгс, ургамлын үлдэгдэл, мөчир зэргийг ашигласан хамгаалалтын технологийг анх Израйлчууд арабын цөлд ашигласан гэж үздэг. Сүүл дундад азийн орнууд болох Узбекистан, Туркменистан энэ технологийг нэлээд өргөн далайцтай хэрэглэж байсан. 1990-ээд оны дундаас БНХАУ дэлхийн хамгийн том Такла-Маканы цөл дээрээ ашигласнаар энэ технологи мандаад байгаа юм. Өвөрмонголын Ордост элсэн манхнуудаа сүрлээр бэхжүүлээд аялал жуулчлалын бүс байгуулсан. Манай орны хувьд ч гэсэн элсээ бэхжүүлж орчноо тохижуулахад цаашид хөгжлийн олон боломжууд нээгдэнэ гэсэн эерэг төсөөлөлтэй байгаа.

-Цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр ургамал ургах нөхцөл бүрдэх үү?

-Ургамлын үр хөрсөнд хадгалагдаж байдаг ч гэсэн агаарын температур хур тунадасны байдлаас шалтгаалан соёолж гарах нөхцөл нь бүрддэггүй. Хөрсөндөө хадгалагдаад л байж байдаг. Харин элсэн дунд байгаа үр хийсдэг, зөөгддөг эсвэл булагддаг. Ингээд сүрлээр хамгаалалт хийгдсэний дараа ургамлын үр ийш тийшээ зөөгдөхгүй, булагдахгүй соёод гараад ирдэг.

М.АМАРЖАРГАЛ

els

els

els

els

els



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 10

Зочин (192.162.167.196)
2018-09-25 07:12:00
Sustain the excellent job and generating the group!

Зочин (67.162.117.222)
2018-09-23 21:07:55
Хятадуудыг энэ ажилд хөлсөлж ажиллуулммар юм. Монголчууд амьсгаа царайлаад сэтгэл гаргаж хийхгүй ээ.

Зочин (202.126.89.4)
2018-09-23 13:34:43
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.126.89.4)
2018-09-23 13:34:42
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.179.31.28)
2018-09-22 20:29:41
Ичээчийн аргаар ямар цөлжсөн нутаг ногоон тал болсныг харъя!

Зочин (202.179.31.28)
2018-09-22 20:28:56
Ичэч минь ээ тэгвэл одоогийн арга нь юу вэ? Үүнээс өөр ямар арга байна?

ичээч (103.26.195.216)
2018-09-22 20:21:28
90ны сүүлээр хайлаарт хийж бсан.одоо хоцорогдсон арга бсон

Зочин (103.212.119.25)
2018-09-22 15:08:10
uitgart yumda

Зочин (202.179.31.61)
2018-09-22 13:26:47
Говийн болон зүүн аймгууд хийх ёстой шүү.

Зочин (202.179.31.61)
2018-09-22 13:24:31
Тийм би үүнийг хоёр гурван жилийн өмнө хятадад буюу өвөр монголд хийж байгааг харж байсан. Юутүүбээр.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-12-13 16:13:58 - Энтертайнмент
Аз бол сохор, харин ухаантай хүн баримтаа бүртгүүлдэг
2018-12-13 16:07:10 - Эдийн засаг
Хасбанк ногоон бэлчээр төслийг хэрэгжүүлэхэд хамтран ажиллана
2018-12-13 15:53:59 - Нийслэл
“Улаанбаатар төмөр зам” хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг олон улсын тээврийн тарифтаа өөрчлөлт орууллаа
2018-12-13 15:40:18 - Хууль
Улсын хилээр хар тамхи нэвтрүүлсэн этгээдийг саатуулжээ
2018-12-13 15:30:51 - Спорт
“Алтан бөмбөг”-ийн эзэд тодорлоо
2018-12-13 15:28:21 - Спорт
Самбогийн дэлхийн аваргуудын нэрэмжит тэмцээн болно
2018-12-13 15:27:43 - Улс төр
Х.Өлзийбаатар: Эрх баригчдад дундаж давхарга бий болгох сонирхол алга
2018-12-13 15:16:56 - Нийслэл
Салют, бенгалын галыг гар дээрээс худалдаж авахгүй байхыг анхааруулж байна
2018-12-13 14:54:22 - Энтертайнмент
“Монгол гэр” баримтат кино олон улсын шилдгээр шалгарав
2018-12-13 14:50:38 - Нийслэл
Нийслэлд мал аж ахуй эрхлэхийг хориглох бүсийн хил хязгаарыг нэмэгдүүлнэ
2018-12-13 14:37:22 - Орон нутаг
Сумаас дэлхийд гарах мөрөөдөл
2018-12-13 14:22:05 - Улс төр
Сэлэмний ир, Жадны үзүүр
2018-12-13 13:46:03 - Улс төр
С.Эрдэнэ: МАН засаглахдаа 4 тэрбум долларын өр тавьсан байна
2018-12-13 13:30:39 - Эдийн засаг
Монголын компани газрын тосны хайгуул ч хийх эрхгүй болсныг монголчууд минь том зургаар нь дор бүрнээ харцгаая
2018-12-13 13:30:12 - Спорт
Хөлбөмбөгчид чансаагаараа Зүүн Азийг анх удаа тэргүүллээ
2018-12-13 13:21:45 - Технологи
УИХ-ын дарга маргаашийн дотор огцрохгүй бол өрөөнөөс нь чирч гаргана гэв
2018-12-13 13:01:20 - Хууль
"Шангри-Ла" зочид буудлын өрөөнд АНУ-ын иргэн боомилж нас барсан байдалтай олджээ
2018-12-13 12:28:28 - Нийслэл
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн яамнаас виз гаргаж өгнө гэсэн мэдээлэлд итгэж болохгүй
2018-12-13 12:27:32 - Улс төр
Ирц бүрдээгүйгээс өнөөдрийн чуулганы хуралдааныг хаалаа
2018-12-13 12:12:57 - Энтертайнмент
Монгол хүүхдүүд “NBA”-ийн тоглолт дээр үндэсний бүжгээ бүжиглэлээ
2018-12-13 11:35:47 - Байгаль Орчин
БНСУ-ын байгууллагууд Монгол орны цөлжилттэй тэмцэнэ
2018-12-13 11:30:56 - Улс төр
Токиод Монгол Улсын худалдааны төлөөлөгчийн газар нээнэ
2018-12-13 11:26:03 - Нийслэл
Гэр хорооллын 0-5 насны хүүхдүүдэд хорт утааны эсрэг амны хаалт өглөө
2018-12-13 11:10:59 - Орон нутаг
Хяргас нуурын мөс цөмрөн 104 бог мал хорогджээ
2018-12-13 10:59:21 - Орон нутаг
Б.Баяржаргал: Эрдэнэт дэд станцын хоёр трансформаторын нэгэнд нь дотоод гэмтэл гарсан
2018-12-13 10:53:03 - Улс төр
АН Л.Болдын намаасаа гарах хүсэлтийг хүлээж авсангүй
2018-12-13 10:50:29 - Нийслэл
Нийслэлийн удирдах ажилтны шуурхай зөвлөгөөн боллоо
2018-12-13 10:45:54 - Спорт
МҮОХ-ны Ерөнхийлөгч Д.Загдсүрэн сонгуульт ажлаа хүлээлгэн өгнө
2018-12-13 10:45:23 - Улс төр
Ерөнхий сайд У. Хүрэлсүх Япон улсын Ерөнхий сайд Ш.Абэ нар хамтарсан мэдэгдэл гаргана
2018-12-13 10:43:31 - Хууль
Халдлагад өртсөн түргэний дөрвөн эмчийн хэргийг прокуророос шалгаж байна
2018-12-13 10:29:55 - Улс төр
Сайд нарын томилгоо болон чөлөөлөх асуудлыг шийдвэрлэнэ
2018-12-13 09:52:14 - Эдийн засаг
УБТЗ 2018 онд түүхэндээ байгаагүй их ачаа тээлээ
2018-12-13 09:20:00 - Энтертайнмент
МӨНХХАДА: 2019 оны шинэчлэгдсэн загварын RAV4 автомашин хожих сугалаат аянд оролцоорой
2018-12-13 08:00:27 - Улс төр
Д.Дамба-Очир: Гишүүд бойкот зарлачихаад хуралдаанд оролцохгүй байна
2018-12-13 07:58:56 - Байгаль Орчин
Улаанбаатарт 10 градус хүйтэн байна
2018-12-13 07:57:10 - Эдийн засаг
ОУВС-гийн хөтөлбөрийн хүрээнд орж ирэх гадны орнуудын зээл УДААШИРЧ, олголт нь зогсжээ
2018-12-13 07:52:55 - Орон нутаг
“Тэс Петролиум” ХХК зуны түлш зарснаас болж 50 зорчигчтой автобус ХӨДӨӨ ХЭЭР хоносон уу
2018-12-13 07:50:24 - Улс төр
Б.Төмөрчулуун Өвөрмонголоос сайжруулсан нүүрс авах хэлцэл байгуулж байжээ
2018-12-13 07:42:01 - Хууль
АУДИО БИЧЛЭГ: БНЭУ-дэх Элчин Сайд Г.Ганболд тусламж хүссэн монгол эмэгтэйн биед халдсан баримт үлджээ
2018-12-13 07:41:57 - Байгаль Орчин
Н.Нямсүрэн: Хэнтий аймгаас олдсон савагт хирсний яс 42 мянган жилийн настай болохыг тогтоосон
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-12-10 13:58:55 - Хууль
Улсын гарьд М.Баяржавхлан, харцага Л.Пүрэвжав нарыг эрэн сурвалжилж байна
2018-12-11 07:51:37 - Хууль
Тог тасрах үеэр хүчилтөрөгчийн аппаратад амь тэмцэж байсан нярай эндсэн хэрэг гарав
2018-12-10 08:51:36 - Улс төр
У.Хүрэлсүх, М.Энхболдын талын төлөөллүүд уулзсан ч ТОХИРОЛЦООНД ХҮРЧ ЧАДАЛГҮЙ САЛЖЭЭ
2018-12-13 07:42:01 - Хууль
АУДИО БИЧЛЭГ: БНЭУ-дэх Элчин Сайд Г.Ганболд тусламж хүссэн монгол эмэгтэйн биед халдсан баримт үлджээ
2018-12-11 08:02:03 - Улс төр
Эхний удаад Ж.Мөнхбат, Н.Номтойбаяр нарыг МАН-аас хөөх үү
2018-12-10 08:54:37 - Эдийн засаг
ӨДРИЙН СУРВАЛЖЛАГА: Өмнөд хөршийн ченжүүд Монголчуудыг ЦАГААН ХООЛТОН болгох нь
2018-12-12 11:27:54 - Хууль
Түргэний эмч Н.Б: Гэрт нь байхад л “Юм мэдэхгүй эмч, зайл” гэж харааж эхэлсэн
2018-12-12 07:50:03 - Энтертайнмент
Б.Идэр-Од: Монгол залуусын оюуны бизнест Японы тэрбумтан 1.1 САЯ АМ.ДОЛЛАРЫН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ хийлээ
2018-12-12 07:56:14 - Энтертайнмент
TOP LINE: Бид Өвөрмонголын Шилийн гол аймгийн хөдөө өссөн МАЛЧНЫ хүүхдүүд
2018-12-12 12:54:16 - Хууль
Төрийн ордныг согтуу жолооч мөргөж, осол гаргажээ