Н.Мандах: Зам, дэд бүтцэд сөрөг нөлөөтэй элсний нүүдлийг зогсоох шинэ технологи МОНГОЛД нэвтрүүлсэн

Түгээх    
2018-09-22 12:17:01 - Энтертайнмент

els

-СҮРЛЭЭР ЭЛСИЙГ БЭХЖҮҮЛСНЭЭР ЭКОЛОГИЙН ТЭНЦВЭРИЙГ
ХАДГАЛАХ БОЛОМЖТОЙ-

Шинжлэх ухааны академийн Газар зүй, экологийн хүрээлэнгийн Эрдэм шинжилгээний ажилтан Н.Мандахтай цөлжилт бууруулах шинэ технологи Булган аймгийн Рашаант суманд туршиж буй талаар ярилцлаа. Монгол оронд дөнгөж нэвтэрч буй сүрлээр элс бэхжүүлэх арга технологийг дэлхийн олон орон тэр тусмаа БНХАУ элсний нүүдэл зогсоохдоо өргөн ашигладаг байна. Өвс ургамал ургахаа больсон цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр элсний шилжилт хөдөлгөөн, нүүдэл зогсож ургамал ургах орчин бүрддэг байна.

-Монголчууд элсний нүүдлийг зогсоохын тулд “Мод тарих” ёстой гэж ярьдаг. Монголд шинээр нэвтрүүлж буй элс бэхжүүлэх технологийнхоо талаар ярихгүй юу?

-Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэхийг зөвхөн мод тарихаар төсөөлсөөр ирсэн. Гэвч мод ургадаг газар, ургадаггүй газар гэж байдаг. Шинжлэх ухааны академиас мод ургадаггүй газрын цөлжилтийг бууруулахаар 10 жилийн өмнөөс элс бэхжүүлэх ажлыг туршиж, судалж үзсэн. Чулуун хашлага, нийлэг торон хашлага хийж байсан зарим нь амжилтгүй болсон. 2017 оноос эхлэн Хятад-Монголын эрдэмтдийн хамтын ажиллагааны хүрээнд элс бэхжүүлэх БНХАУ-ын туршлагыг Монголд нутагшуулах арга хэмжээ авсан. Манайх Элсэн тасархай дахь туршлагын станцынхаа хүрээнд нийтдээ 9 га талбайд сүрлэн хамгаалалт хийж үзлээ.

-Сүрлээр элс бэхжүүлэх технологи туршиж эхэлснээс хойш ямар үр дүн ажиглагдаж байгаа вэ?

-Сүрлэн хамгаалалтын онцлог нь салхийг 100 хувь хаадаггүй 80-90 хувийг нь нэвтрүүлэх чадвартай учраас салхины урсгал нь хэвээрээ. Харин салхиар урсаж буй элсэн урсгал хаагдаж, сүрлэндээ хуримтлагддаг. Сүүлийн 4-5 сарын ажиглалтаар нийтийн сүрлэн хамгаалалтад 2-3 см зузаан элс хуримтлагдсан гэсэн дүн гарсан байна. Сүрлэн хамгаалалт элсний нүүдлийг зогсоохоос гадна хөрсөнд агуулагдаж буй үр ургах соёолох нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ганцхан жилийн ажиглалтаар энэ технологийг монголд нутагшуулах нь элсний нүүдлийг зогсооход үр дүнтэй гэсэн дүгнэлтийг хийж болохгүй. Сүрэл биологийн задардаг органик бодис учраас задралынхаа процесст орохоороо элсний нүүдлийг хамгаалах чадвар хэр хугацаанд арилах вэ гэдгийг судлахгүйгээр ганцхан жилийн үр дүнг хамаагүй дэлгэж болохгүй байхаа гэсэн болгоомжлол байна. Гэхдээ урьдчилсан дүгнэлтээр зам, дэд бүтэцэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг элсний нүүдэл хөдөлгөөнийг зогсооход энэ технологийг тодорхой хэмжээнд ашиглаж болохоор харагдаж байгаа.

-Энэ туршилтыг цаашид Монгол ороны цөлжилтийг бууруулахад ашиглах боломжтой юу. Ямар саад бэрхшээл тулгарахаар байна?

-Материаллаг бааз сүрэл, элс нь манай оронд хангалттай их байна. Харин хүний нөөц, эдийн засгийн хувьд жаахан хүндрэлтэй. Яагаад гэвэл байгал хамгааллын ямар ч арга хэмжээ урт хугацаанд ашигаа өгдөг. Тиймээс үүднээс ашиггүйд тооцогдох байх. Бид энэ туршилтыг есөн га талбайд Булган аймгийн Рашаант суманд хийхэд хөдөлмөрийн хүч их л дургүй олдсон. Улаанбаатараас алсмагдал бүс нутгуудад энэ технологийг нэвтрүүлэхэд ажил хийх сонирхолтой, хийж байгаа юмаа ойлгох боловсон хүчин, хөдөлмөрийн хүч байх уу гэдэгт эргэлзээ төрсөн.

els

-ЗАМЫН-ҮҮД ЖИЛДЭЭ ТЭРБУМ ГАРУЙ ТӨГРӨГИЙГ ЭЛСНИЙ НҮҮДЭЛД ӨРТСӨН
ТАЛБАЙГ ЦЭВЭРЛЭХ, ЭЛСИЙГ ЗӨӨХӨД ЗАРЦУУЛДАГ-

-Хамгийн сүүлийн мэдээгээр Монгол орны хэдэн хувь нь цөлжилттэй байгаа вэ?

-Сүүлийн үеийн мэдээгээр Монгол орны нийт газрын нутгийн 78.6 хувь нь цөлжсөн гэсэн мэдээ байгаа. Үүний 10-аад хувь нь элсний нүүлт хөдөлгөөнтэй холбоотой цөлжилт. Ялангуяа баруун монголын нууруудын хөндий, их нууруудын хотгор, өмнийн говийн томоохон элсэн тарамууд байгаа. Эдгээрийн нүүлт хөдөлгөөнийг сааруулахын ач холбогдол нь их. Яагаад гэвэл элсэнд дарагдсан бэлчээр дахин ашиглагдахгүй орхигддог. Замын-Үүд жилдээ тэрбум гаруй төгрөгийг элсний нүүдэлд өртсөн талбайг цэвэрлэх, элсийг зөөхөд зарцуулдаг. Элс бэхжүүлэх технологи экологийн тэнцвэрийг хадгалах боломжтой. Сүрэл байгальд задардаг биологийн шинж чанартай. Өөрөөр хэлбэл хөрсөндөө үржил шим болон задардаг. Элсний шилжилт хөдөлгөөн ихтэй газруудад сүрлэн хамгаалалт хийснээр эдийн засгийн хувьд ч гэсэн ашигтай гэж үзэж байгаа.

-Эрдэмтэд та бүхэн элсний нүүдэл зогсоох энэ технологио Засгийн газар болон холбогдох газарт нь танилцуулсан уу?

-Элс бэхжүүлэх энэ технологийг БОАЖЯ-ны түвшинд маш сайн мэдэж байгаа болов уу гэж бодож байна. Гэхдээ БОАЖЯ-ны үндсэн мандат нь байгаль хамгаалах ажил байдаг учраас шууд газар дээр ажиллагаа явуулах эрх мэдэл бага байдаг. Бид Засгийн газрын түвшинд харилцдаг байгууллага биш учраас дээд түвшний дэмжлэг хүлээхгүй байгаа. Гэхдээ ХХААХҮЯ, ЗТХЯ, БХБЯ гэсэн гурван яам руу элс бэхжүүлэх энэ технологийг монголд туршсан гэдгийг танилцуулах шаардлага байна. Бидний тооцоогоор элсэнд дарагдсан стратегийн ач холбогдолтой зам, төмөр замын хэсгийн тоог гаргахад 100 цэг байна лээ. Тиймээс яг тэр 100 цэг дээр сүрлээр элс бэхжүүлэх технологийг туршвал төмөр замчид, зам засварын ажилчдын ажил нь хөнгөвчлөгдөнө.

-Сүрлээр элсний нүүдлийг зогсоох технологийн аргыг Өвөрмонголд ашигладаг гэсэн. Өөр улс орнууд энэ технологийг ашигладаг уу?

-Сүрэл, зэгс, ургамлын үлдэгдэл, мөчир зэргийг ашигласан хамгаалалтын технологийг анх Израйлчууд арабын цөлд ашигласан гэж үздэг. Сүүл дундад азийн орнууд болох Узбекистан, Туркменистан энэ технологийг нэлээд өргөн далайцтай хэрэглэж байсан. 1990-ээд оны дундаас БНХАУ дэлхийн хамгийн том Такла-Маканы цөл дээрээ ашигласнаар энэ технологи мандаад байгаа юм. Өвөрмонголын Ордост элсэн манхнуудаа сүрлээр бэхжүүлээд аялал жуулчлалын бүс байгуулсан. Манай орны хувьд ч гэсэн элсээ бэхжүүлж орчноо тохижуулахад цаашид хөгжлийн олон боломжууд нээгдэнэ гэсэн эерэг төсөөлөлтэй байгаа.

-Цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр ургамал ургах нөхцөл бүрдэх үү?

-Ургамлын үр хөрсөнд хадгалагдаж байдаг ч гэсэн агаарын температур хур тунадасны байдлаас шалтгаалан соёолж гарах нөхцөл нь бүрддэггүй. Хөрсөндөө хадгалагдаад л байж байдаг. Харин элсэн дунд байгаа үр хийсдэг, зөөгддөг эсвэл булагддаг. Ингээд сүрлээр хамгаалалт хийгдсэний дараа ургамлын үр ийш тийшээ зөөгдөхгүй, булагдахгүй соёод гараад ирдэг.

М.АМАРЖАРГАЛ

els

els

els

els

els



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 10

Зочин (192.162.167.196)
2018-09-25 07:12:00
Sustain the excellent job and generating the group!

Зочин (67.162.117.222)
2018-09-23 21:07:55
Хятадуудыг энэ ажилд хөлсөлж ажиллуулммар юм. Монголчууд амьсгаа царайлаад сэтгэл гаргаж хийхгүй ээ.

Зочин (202.126.89.4)
2018-09-23 13:34:43
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.126.89.4)
2018-09-23 13:34:42
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.179.31.28)
2018-09-22 20:29:41
Ичээчийн аргаар ямар цөлжсөн нутаг ногоон тал болсныг харъя!

Зочин (202.179.31.28)
2018-09-22 20:28:56
Ичэч минь ээ тэгвэл одоогийн арга нь юу вэ? Үүнээс өөр ямар арга байна?

ичээч (103.26.195.216)
2018-09-22 20:21:28
90ны сүүлээр хайлаарт хийж бсан.одоо хоцорогдсон арга бсон

Зочин (103.212.119.25)
2018-09-22 15:08:10
uitgart yumda

Зочин (202.179.31.61)
2018-09-22 13:26:47
Говийн болон зүүн аймгууд хийх ёстой шүү.

Зочин (202.179.31.61)
2018-09-22 13:24:31
Тийм би үүнийг хоёр гурван жилийн өмнө хятадад буюу өвөр монголд хийж байгааг харж байсан. Юутүүбээр.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-10-18 17:43:43 - Нийслэл
“TSETSERLEG UB” аппликэйшний сургалт боллоо
2018-10-18 17:42:28 - Нийслэл
Эрдэнэт үйлдвэрийн соёлын өдрүүд Улаанбаатар хотноо болж байна
2018-10-18 17:24:37 - Шар
Шойгу Монголын Ерөнхий сайдад бараалхахдаа шүлгийн мөрөөс эш татав
2018-10-18 17:10:49 - Гадаад
“Су-27” сөнөөгч онгоцны сүйрлийн улмаас амиа алдсан америк нисгэгчийн нэр ил болжээ
2018-10-18 16:46:00 - Боловсрол
ШУТИС-ийн профессорууд Эрдэнэт үйлдвэрийн уурхайчдаар бүл нэмэв
2018-10-18 16:36:54 - Нийслэл
Цайзаас зүүн Алтан-Өлгий рүү өгсөх замыг засаж дууслаа
2018-10-18 16:34:21 - Орон нутаг
"Эрдэнэт үйлдвэр" ХХК 40 жил
2018-10-18 16:00:46 - Улс төр
Шадар сайдыг Куба Улсад урив
2018-10-18 16:00:20 - Улс төр
ФОТО: ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд С.К.Шойгу манай улсад айлчиллаа
2018-10-18 15:23:18 - Хууль
“Kinder police” буюу цэцэрлэгийн эргүүлүүд ажиллаж эхэлнэ
2018-10-18 15:14:29 - Эрүүл мэнд
“Дархлаажуулалтын 10 хоног“ эхэллээ
2018-10-18 15:08:23 - Нийслэл
Яармагийн замд ноцтой осол гарчээ
2018-10-18 14:58:50 - Улс төр
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд С.Шойгуг хүлээн авч уулзав
2018-10-18 14:54:28 - Улс төр
Ерөнхийлөгчийн тэтгэлэг зарлагдлаа
2018-10-18 14:50:04 - Байгаль Орчин
“Дэлхийн цоохор ирвэс хамгаалах өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлнэ
2018-10-18 14:36:47 - Боловсрол
“Спорт ба хөгжил” улсын дөрөвдүгээр зөвлөгөөн болж байна
2018-10-18 14:33:44 - Энтертайнмент
Сергей Шойгуг “Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон”-гоор шагнав
2018-10-18 14:19:12 - Улс төр
Ч.Хүрэлбаатар: Ирэх онд гурван ээлжээр хичээллэдгийг болиулах зорилт тавьсан
2018-10-18 14:18:36 - Нийслэл
Гурван цэцэрлэг, нэг сургууль барихаар газар чөлөөлөв
2018-10-18 14:12:24 - Улс төр
Путины мэндчилгээг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхэд уламжлав
2018-10-18 14:04:41 - Улс төр
Д.Сумъяабазар: "Сентарра Гоулд" хувьцаагаа зарсан талаар мэдээлэлгүй байна
2018-10-18 13:59:30 - Нийслэл
Чехийн виз мэдүүлгийн төвтэй боллоо
2018-10-18 12:57:44 - Гадаад
Сэтгүүлч Хашоггийн асуудлаар Саудын Арабын Консулын газарт нэгжлэг шалгалт хийж дуусчээ
2018-10-18 12:38:06 - Байгаль Орчин
Улсын хэмжээнд ургац хураалтын ажил 73 хувьтай байна
2018-10-18 12:33:47 - Нийслэл
Баянзүрхийн гүүрний ажил 63.5 хувьтай байна
2018-10-18 12:26:49 - Шар
БНСУ-д ажиллахаар очсон бага ангийн багш эмэгтэй нас баржээ
2018-10-18 12:12:51 - Эдийн засаг
“Эрдэнэс Тавантолгой”-н ТУЗ-ийн хараат бус гишүүдийг томилно
2018-10-18 12:02:53 - Спорт
Олимпын анхны алдартнуудын хөрөг бүхий мөнгөн зоосыг гардууллаа
2018-10-18 11:59:58 - Шар
Г.Ариунбаатар АСЕМ-ын зочдод тоглолтоо толилуулахаар болжээ
2018-10-18 11:55:21 - Эрүүл мэнд
“Дархлаажуулалтын 10 хоног”-оор 0-15 хүртэлх насны хүүхдүүдийг нөхөн дархлаажуулна
2018-10-18 11:53:00 - Улс төр
Чуулган: “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 болон 51 хувьтай холбоотой асуудлыг шалгах ажлыг эрчимжүүлэхийг шаарджээ
2018-10-18 11:40:00 - Нийслэл
Ирэх сарын 1-нээс цахилгааны шөнийн тарифын хөнгөлөлт хэрэгжинэ
2018-10-18 11:39:16 - Орон нутаг
Ослын үеэр уурхайд байсан 821 хүнээс үлдсэн 316 хүний мэдээлэл тодорхойгүй байна
2018-10-18 11:29:30 - Хууль
Булган аймгийн хэсгийн төлөөгч нас барсан хэргийг ЦЕГ-ын ажлын хэсэг шалгаж эхэлжээ
2018-10-18 11:03:09 - Улс төр
Засгийн газар “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувийн асуудлаар Ерөнхий шүүгчид гомдол гаргажээ
2018-10-18 10:56:40 - Улс төр
ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд Сергей Шойгу айлчилж байна
2018-10-18 10:54:22 - Нийслэл
Цэрэг татлага МАРГААШ эхэлнэ
2018-10-18 10:49:46 - Шар
Дэлхийн хошой аварга Шохей Оно Монголд иржээ
2018-10-18 10:39:26 - Эдийн засаг
“Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн Олон нийтийн зөвлөлийн гишүүдийг сонгожээ
2018-10-18 10:37:53 - Нийслэл
АТГ: Хурандаа Ч.Болдбаатар хураагдсан 1.3 сая ам.доллартай холбоогүй
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-10-16 13:27:21 - Хууль
ВИДЕО: Гэмт этгээдүүдэд дайруулсан цагдаагийн алба хаагч нас баржээ
2018-10-16 13:19:53 - Улс төр
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ТАМГЫН ГАЗАР: МҮОНТ мэргэжлийн ноцтой алдаа гаргалаа
2018-10-15 13:39:16 - Хууль
Б.Махбалаас гадна дахин нэг хүнийг яллагдагчаар татан шалгаж эхэлжээ
2018-10-15 07:44:38 - Эдийн засаг
“Бороо гоулд”, “Гацуурт” алтны төслүүдийг Б.Дөлгөөн гэх залуу худалдан авчээ
2018-10-15 16:14:06 - Хууль
Цагдаа гэмтээгээд зугтсан этгээдүүдийг эрэн хайж байна
2018-10-16 08:10:06 - Хууль
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зөөгч нар картаар тооцоо хийсэн 19 иргэнд зургаан сая төгрөгийн хохирол учруулжээ
2018-10-18 11:29:30 - Хууль
Булган аймгийн хэсгийн төлөөгч нас барсан хэргийг ЦЕГ-ын ажлын хэсэг шалгаж эхэлжээ
2018-10-16 08:33:51 - Боловсрол
Тэтгэврийнхээ мөнгийг тэр чигээр нь монголчуудад зориулдаг УЛИ МИНДЕР-тэй ярилцлаа
2018-10-18 11:39:16 - Орон нутаг
Ослын үеэр уурхайд байсан 821 хүнээс үлдсэн 316 хүний мэдээлэл тодорхойгүй байна
2018-10-16 16:21:51 - Хууль
Хэрэгт холбогдогчийг эрүүлжүүлэх явцад нас баржээ