Монгол оронд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байна гэв

Түгээх    
2017-10-10 11:59:52 - Нийслэл

Өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын боловсон хүчин С.Даваапүрэв нар мэдээлэл хийлээ. Тэд Монголд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байгаа талаар мэдээлэв. 

XIII жарны эхэн үе, одоогоос 295 гаруй жилийн өмнө Монголд цагийн хүрдний номлол сургаалийг дэлгэрүүлж дацан, зан үйлийг байгуулахад голлон зүтгэсэн хүн бол Монголын IV Богд Жэвзүндамба хутагт юм. Тухайн үед Богд Бурханы шашин ялангуяа Цагийн хүрдний номлолыг нийт Монгодчуудад дэлгэрүүлэх зорилгоор Цаст Төвдийн орныг зорьж Лхаст Далай лам, Банчэн богд нарт айлтгал соёрхлыг олсон байна.

Богд бээр 1804 онд Лхаст байхдаа Лхова Жалсрай ламаас Дүйнхорын авшгийг хүртэж мөн Дашлхүмбэ хийдэд суух үедээ Банчэн Богдод айлтган Монголд Дүйнхорын дацанг байгуулахаар болжээ. Ийнхүү Монголын 10 гаруй лам нарт Дүйнхорын уншлагыг бүрэн цээжлүүлэн Банчэн Богд, Далай лам нарт жүг өргүүлж байсан түүхтэй.

IV Богд нутагтаа буцаж ирээд 1805 онд Их хүрээнд Дүйнхорын уншлага, Сагар Чогарыг дэглэн байгуулж,1806 онд гурван давхар Дүйнхор дацангийн дуганыг шинээр босгоод “Дэчэнгалба гүндү гэвий новрон” хэмээх нэр хайрласан байна. Мөн энэ ондоо Дүйнхорын аймгийн лам хувраг шавь нараар Сагар, Чогар эхлэн байгуулж Дүйнхорын бүрэн ном уншлагыг гуч гаруй лам нараар цээжпүүлэн, Төвдийн Гачэн Лувсаншарав, гавж Ишдондов хоёрыг цагийн хүрдний номлолын цогломд босгож байжээ.

Дүйнхорын дүлцон жинхорыг бүрэн гүйцэд бүтээгээд дүлцэнгээ Туулын Хар усан тохой хэмээх гүн усанд залж байсан байна. Дүйнхор дацангийн дуган барих ажпыг Эрдэнэ шанзав Дамчойравжай биечлэн удирдаад, дуган барих газар Дашсожин номыг хуруулж байжээ.Тэр үеийн Сайн ноён хан тэргүүтэн зарим ноёдууд сүсэгтэн олон Дүйнхор дацан барих ажилд өглөгийн эзэд болж байв.

IV Богд 1807 оны цагаан сарын шинийн нэгний ёслолыг Дэчингалавын дуганд ёслон өнгөрүүлж, үүнээс хойш Их хүрээний Дүйнхорын дацан нь Богдын ордонд хамаарагдах болсон юм. Ийнхүү IV Богдоос хойш дараа дараагийн Богдууд энэ дацанд морилон саатдаг нандин холбоотой газар нь болжээ.

VIII Богд Жэвзүндамба нь Дүйнхор дацанд удаа дараа морилж дацангийн дэг журмыг нарийн тогтоож, лам нарыг ном эрдэмтэй болгоход ихэд анхаарч байлаа. Энэхүү Дүйнхор дацан нь одоогийн МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн Дүйнхор дацан юм.

Их хүрээнд Дүйнхорын дацан байгуулагдсанаас хойш Монголын хөдөө орон нутгийн сүм хийдүүдэд Дүйнхорын дацан олноор байгуулагдаж, Дүйнхорын номлол өргөжин дэлгэрэхийн сацуу тухайн чиглэлийн эрдэм ухааныг төгс эзэмшсэн олон эрдэмтэй лам нар гарч Дүйнхорын авшгийг сүсэпгэн олонд тавьдаг уламжлалтай болсон юм.

1938 оноос хойш Монголд Дүйнхорын хурал, ном тавих уламжпалт ёс хоригдож үгүй болсон ч 1944 онд дахин сэргэсэн Гандантэгчэнлин хийд 1966 оноос Дүйнхорын хурлыг сэргээн хурж эхэлсэн байна. Түүнээс хойш 1992 онд Дүйнхорын уламжлалыг хадгалж байсан Д.Данзан, Н.Сэрээтэр зэрэг хуучны гярган лам нар дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам болон Гандан хийдийн дэмжилгээр шинээр дацан байгуулж, лам нараа бэлтгэн хурал номоо бүрэн хурж эхэлсэн түүхтэй.

Тэрээр 1995 оны 8 дугаар сард Дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам Монголд заларч олон нийтэд Дүйнхорын авшгийг хайрласан нь Монголын бурханы шашин номын түүхэнд гарсан онцгой үйл явдал болсон байна. Ийнхүү Монголд Дүйнхорын номлол дэлгэрэх хөрөнгө бүрэлдсэн бөгөөд өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдэд аг тарнийн ёсны хуралтай Дүйнхор дацан шинээр байгуулагдлаа. Хуучны Олонхүрээ хийд нь Дүйнхор дацантай, уг дацанд 50 гаруй лам аг тарнийн нууцын номыг бүрэн дүүрэн хурдаг байжээ.

Уг дацан МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын дарга Б.Эрдэнэхүү лам, “СоаГ компаний захирал Б.Балдорж нарын санаачлагаар байгуулагдаж байгаа бөгөөд 2017 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр нээлтээ хийхээр болжээ. Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийг 1666 онд Говь мэргэн вангийн хошууны Сономдайчин хун тайжийн хүү анхдугаар Ноён хутагт Агваангончиг лам байгуулсан байна. Тэр цагаас хойш хийдийн хурал ном тасралтгүй үргэлжилсээр 1937 онд хураагдаж байжээ.

Гол шүтээн нь Одсэргочоо бурхан бөгөөд Агваангончиг лам Төвдөд 30 гаруй жил ном үзээд, нутагтаа буцах үед багш нь түүнд хайрласан гэдэг. Түүнээс хойш Олонхүрээ хийдийн гол шүтээнээр тахигдаж байгаад хийд хураагдах үеэр сураггүй болсон байна. Харин 1990 ээд оны эхээр МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн унзад асан М.Нацагдорж ламтанд нэгэн хүн авчирч өгсөн нь хуучны Одсэргочоо бурхан байжээ.

М.Нацагдорж лам хуучны Олонхүрээ хийдэд сууж байсан байна. Тэрээр М.Нацагдорж ламын санаачлагаар хийд дахин сэргэж, 50 гаруй хуучны лам нартай анхны хурлаа хурж байсан түүхтэй. Өнөөдөр энэ сайхан буурлын шавь нар болох тус хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, ловон лам Б.Сэнгээ тэргүүтэй 30 гаруй лам нар хуучны дэг хаягаар хурал номоо хурж, хамаг амьтны сайн сайхны төлөө буян номын үйлээ үргэлжлүүлсээр байна.

Н.БАЯР



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 6

zochin (37.220.133.161)
2017-10-10 14:51:02
Ingetlee sashing shuteed baibal setgehuin doroitold gunzgii orno shuu.

Зочин (188.110.190.198)
2017-10-10 14:50:46
Хогийн лам нар шунал дураа тэвчэж аятай байгаарай.

Зочин (202.9.42.1)
2017-10-10 13:44:32
АГЛАГТ ГАРЦГАА.

Pee (202.131.225.197)
2017-10-10 13:00:38
Ediin zasag ni ene shashin nom shigee hugjoosoi doo.

Зочин (139.5.218.104)
2017-10-10 12:21:35
Монголчууд хөгжих биш улам л ухраад байх юмаа, ямар заяа нь харьчихсан түмэн гэж ийм байдаг байнааа

Зочин (66.181.177.120)
2017-10-10 12:02:36
лам нар ажлаа сайн хийгээрэй.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-06-23 14:51:25 - Спорт
Өнөөдөр биеийн тамирын заалууд үнэ төлбөргүй үйлчилнэ
2018-06-23 14:47:09 - Эдийн засаг
Үхрийн цул махны үнэ 0.7 хувиар өсчээ
2018-06-23 14:26:58 - Байгаль Орчин
Нийт нутгийн 40 хувьд зуншлага тааруу байна
2018-06-23 14:08:33 - Орон нутаг
Өвөрхангай аймагт бороо орж үер буужээ
2018-06-23 13:54:49 - Нийслэл
Сэргээш хэрэглэсэн нь тогтоогдсон бөхчүүдийг наадамд барилдуулахгүй гэж шийдвэрлэлээ
2018-06-23 13:26:45 - Ажлын зар
Үүрэн холбооны дөрвөн компанийн нийт хэрэглэгчийн тоо дөрвөн саяд хүрэх хандлагатай байна гэв
2018-06-23 13:08:23 - Орон нутаг
Согтуу үедээ Орхон голд осолдох шахжээ
2018-06-23 13:00:45 - Нийслэл
Барилгын салбарт гарсан ослын улмаас таван хүн нас баржээ
2018-06-23 12:55:16 - Боловсрол
Япон улсад анагаахын чиглэлээр 50 оюутан тэтгэлгээр суралцуулах санал тавилаа
2018-06-23 12:43:52 - Энтертайнмент
Чингиз Айтматовын 90 насны ойг тэмдэглэх талаар санал солилцжээ
2018-06-23 11:54:59 - Эрүүл мэнд
Л.Цэрэндолгор: Хүүхдийн нас хэдий чинээ бага байх тусам төдий чинээ утсанд хурдан донтдог
2018-06-23 10:12:09 - Байгаль Орчин
Улаанбаатарт 19 хэм дулаан байна
2018-06-23 10:09:37 - Улс төр
У.Хүрэлсүхийн газрын тосны үйлдвэртэй болох “АМБИЦ” шангаа татлаа
2018-06-23 10:04:39 - Нийслэл
С.Саранбилэг: Охины минь хөл бүдүүн гуянаасаа доош зовиурладаг болсон
2018-06-23 10:01:06 - Эрүүл мэнд
Тарвас идсэний улмаас “SK5” вирусээр халдварлаж үхэж байна гэдэг худал мэдээлэл
2018-06-23 09:58:15 - Эрүүл мэнд
Эмийн харшил – Амь насанд хамгийн их аюултай
2018-06-23 09:58:04 - Энтертайнмент
Өнөөдөр нохой өдөр
2018-06-22 19:03:15 - Энтертайнмент
“Chanel” компани анх удаа санхүүгийн тайлангаа танилцууллаа
2018-06-22 18:57:59 - Хууль
Цэргийн алба хаагчдад гэр бүлийн үнэ цэнэ сэдвээр сургалт зохион байгуулжээ
2018-06-22 18:52:22 - Нийслэл
Автобусны буудлуудыг олон улсын жишигт нийцүүлэн тохижуулна
2018-06-22 17:46:14 - Нийслэл
Бөхийн өргөөг дахин битүүмжиллээ
2018-06-22 17:38:07 - Улс төр
Д.Мурат гишүүний бүрэн эрхийг түтгэлзүүлээгүйд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг дэмжлээ
2018-06-22 17:32:42 - Нийслэл
Н.Энхбаяр: "Оюутолгой"-н гэрээг өөрчлөх ард нийтийн санал асуулгыг нэн яаралтай явуулах ёстой
2018-06-22 16:16:03 - Хууль
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Бага насны гурван хүүхэд усанд осолдож амиа алджээ
2018-06-22 15:58:21 - Спорт
Монгол уулчид Хөх сэрхийн нурууны ноён оргил дээр хөлбөмбөг тогложээ
2018-06-22 15:54:22 - Спорт
Хөлбөмбөг тоглож байгаад амиа алдсан хүүгийн ар гэрийнхэнд сая төгрөг цуглуулж өгчээ
2018-06-22 15:46:33 - Нийслэл
Зорчигчдын хөлс төлөлтөд хяналт тавих хамтарсан шалгалт үргэлжилж байна
2018-06-22 15:40:31 - Эдийн засаг
Монголбанк ээлжит бус гадаад валютын дуудлага худалдаа зохион байгууллаа
2018-06-22 15:31:58 - Боловсрол
МУИС-ийн 73 дахь төгсөлт, эрдмийн баяр боллоо
2018-06-22 15:31:35 - Гадаад
АР: Хууль бус цагаачдын 500 орчим хүүхэд гэр бүлдээ эргэн очлоо
2018-06-22 15:22:26 - Нийслэл
Амралтын өдрүүдэд түр хугацаагаар хаагдах автозамууд
2018-06-22 15:16:40 - Хууль
Зам, тээврийн осол хэрэг буурсан үзүүлэлттэй байна
2018-06-22 14:54:21 - Улс төр
БАЙНГЫН ХОРОО: "Тавантолгой"-н 30 хувийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахыг дэмжлээ
2018-06-22 14:43:15 - Нийслэл
Холбоочдын цогцолбор тэмцээн эхэллээ
2018-06-22 14:38:41 - Улс төр
Д.Хаянхярваа: Тавантолгойн төслийг дэмжвэл улс төрийн болон хөндлөнгийн нөлөөлөл байхгүй болно
2018-06-22 14:24:10 - Энтертайнмент
“Хаврын улирлыг идэвхтэй эхлүүлье” нэртэй уралдааны ялагч тодорлоо
2018-06-22 14:00:02 - Нийслэл
“Алтай констракшн”, “Жинлүүр их” компаниудыг таван сая төгрөгөөр торгожээ
2018-06-22 13:30:51 - Нийслэл
Х.Мандахбаяр: Монгол сэтгүүлчдийг БНСУ-д сургах тухай санал тавина
2018-06-22 13:29:24 - Гадаад
Блүүмберг: Трамп Путинтэй уулзах боломжийг судалж байна
2018-06-22 12:53:15 - Орон нутаг
Иргэд усанд осолдож, боогдох тохиолдлууд гарсаар байна
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-06-20 09:32:52 - Орон нутаг
ЗАМЫН-ҮҮД: Цагдаа нар иргэний хүзүүг хугалж, долоон хүн бэртээжээ
2018-06-20 09:20:47 - Хууль
А.Янжинхорлоо: БНСУ-ын иммигрэйшн хүйтэн өрөөнд хоёр жаахан хүүхэдтэй минь хамт 15 цаг байцаасан
2018-06-20 18:53:15 - Хууль
Гудамжинд шээсэн төрийн албан хаагчийн гэрээс хахуулийн 14 сая төгрөг олджээ
2018-06-22 08:38:34 - Байгаль Орчин
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Дуу цахилгаантай аадар бороо орно
2018-06-22 08:38:37 - Хууль
Наадам үзэхээр виз мэдүүлж ирсэн жуулчин арилжааны БАНКУУДЫГ ЦӨЛМӨХ ЗОРИЛГОТОЙ байжээ
2018-06-21 08:46:27 - Энтертайнмент
А.Дэлгэрцэцэг: Дөрвөн хүүхдийн ээж болчихоод миссийн титэм зүүнэ гэж төсөөлөөгүй
2018-06-21 11:38:19 - Улс төр
С.Ганбаатар: Би найдвартай ялалт байгуулна
2018-06-22 17:46:14 - Нийслэл
Бөхийн өргөөг дахин битүүмжиллээ
2018-06-20 12:13:41 - Шар
"Батальоны коммандер" анхны монгол
2018-06-21 13:34:27 - Эрүүл мэнд
Ч.Нарантуяа: Бидний шаардлагыг биелүүлэхгүй бол маргаашаас улс даяар нэгдсэн байдлаар ажил хаялт эхэлнэ