Монгол оронд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байна гэв

Түгээх    
2017-10-10 11:59:52 - Нийслэл

Өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын боловсон хүчин С.Даваапүрэв нар мэдээлэл хийлээ. Тэд Монголд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байгаа талаар мэдээлэв. 

XIII жарны эхэн үе, одоогоос 295 гаруй жилийн өмнө Монголд цагийн хүрдний номлол сургаалийг дэлгэрүүлж дацан, зан үйлийг байгуулахад голлон зүтгэсэн хүн бол Монголын IV Богд Жэвзүндамба хутагт юм. Тухайн үед Богд Бурханы шашин ялангуяа Цагийн хүрдний номлолыг нийт Монгодчуудад дэлгэрүүлэх зорилгоор Цаст Төвдийн орныг зорьж Лхаст Далай лам, Банчэн богд нарт айлтгал соёрхлыг олсон байна.

Богд бээр 1804 онд Лхаст байхдаа Лхова Жалсрай ламаас Дүйнхорын авшгийг хүртэж мөн Дашлхүмбэ хийдэд суух үедээ Банчэн Богдод айлтган Монголд Дүйнхорын дацанг байгуулахаар болжээ. Ийнхүү Монголын 10 гаруй лам нарт Дүйнхорын уншлагыг бүрэн цээжлүүлэн Банчэн Богд, Далай лам нарт жүг өргүүлж байсан түүхтэй.

IV Богд нутагтаа буцаж ирээд 1805 онд Их хүрээнд Дүйнхорын уншлага, Сагар Чогарыг дэглэн байгуулж,1806 онд гурван давхар Дүйнхор дацангийн дуганыг шинээр босгоод “Дэчэнгалба гүндү гэвий новрон” хэмээх нэр хайрласан байна. Мөн энэ ондоо Дүйнхорын аймгийн лам хувраг шавь нараар Сагар, Чогар эхлэн байгуулж Дүйнхорын бүрэн ном уншлагыг гуч гаруй лам нараар цээжпүүлэн, Төвдийн Гачэн Лувсаншарав, гавж Ишдондов хоёрыг цагийн хүрдний номлолын цогломд босгож байжээ.

Дүйнхорын дүлцон жинхорыг бүрэн гүйцэд бүтээгээд дүлцэнгээ Туулын Хар усан тохой хэмээх гүн усанд залж байсан байна. Дүйнхор дацангийн дуган барих ажпыг Эрдэнэ шанзав Дамчойравжай биечлэн удирдаад, дуган барих газар Дашсожин номыг хуруулж байжээ.Тэр үеийн Сайн ноён хан тэргүүтэн зарим ноёдууд сүсэгтэн олон Дүйнхор дацан барих ажилд өглөгийн эзэд болж байв.

IV Богд 1807 оны цагаан сарын шинийн нэгний ёслолыг Дэчингалавын дуганд ёслон өнгөрүүлж, үүнээс хойш Их хүрээний Дүйнхорын дацан нь Богдын ордонд хамаарагдах болсон юм. Ийнхүү IV Богдоос хойш дараа дараагийн Богдууд энэ дацанд морилон саатдаг нандин холбоотой газар нь болжээ.

VIII Богд Жэвзүндамба нь Дүйнхор дацанд удаа дараа морилж дацангийн дэг журмыг нарийн тогтоож, лам нарыг ном эрдэмтэй болгоход ихэд анхаарч байлаа. Энэхүү Дүйнхор дацан нь одоогийн МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн Дүйнхор дацан юм.

Их хүрээнд Дүйнхорын дацан байгуулагдсанаас хойш Монголын хөдөө орон нутгийн сүм хийдүүдэд Дүйнхорын дацан олноор байгуулагдаж, Дүйнхорын номлол өргөжин дэлгэрэхийн сацуу тухайн чиглэлийн эрдэм ухааныг төгс эзэмшсэн олон эрдэмтэй лам нар гарч Дүйнхорын авшгийг сүсэпгэн олонд тавьдаг уламжлалтай болсон юм.

1938 оноос хойш Монголд Дүйнхорын хурал, ном тавих уламжпалт ёс хоригдож үгүй болсон ч 1944 онд дахин сэргэсэн Гандантэгчэнлин хийд 1966 оноос Дүйнхорын хурлыг сэргээн хурж эхэлсэн байна. Түүнээс хойш 1992 онд Дүйнхорын уламжлалыг хадгалж байсан Д.Данзан, Н.Сэрээтэр зэрэг хуучны гярган лам нар дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам болон Гандан хийдийн дэмжилгээр шинээр дацан байгуулж, лам нараа бэлтгэн хурал номоо бүрэн хурж эхэлсэн түүхтэй.

Тэрээр 1995 оны 8 дугаар сард Дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам Монголд заларч олон нийтэд Дүйнхорын авшгийг хайрласан нь Монголын бурханы шашин номын түүхэнд гарсан онцгой үйл явдал болсон байна. Ийнхүү Монголд Дүйнхорын номлол дэлгэрэх хөрөнгө бүрэлдсэн бөгөөд өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдэд аг тарнийн ёсны хуралтай Дүйнхор дацан шинээр байгуулагдлаа. Хуучны Олонхүрээ хийд нь Дүйнхор дацантай, уг дацанд 50 гаруй лам аг тарнийн нууцын номыг бүрэн дүүрэн хурдаг байжээ.

Уг дацан МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын дарга Б.Эрдэнэхүү лам, “СоаГ компаний захирал Б.Балдорж нарын санаачлагаар байгуулагдаж байгаа бөгөөд 2017 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр нээлтээ хийхээр болжээ. Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийг 1666 онд Говь мэргэн вангийн хошууны Сономдайчин хун тайжийн хүү анхдугаар Ноён хутагт Агваангончиг лам байгуулсан байна. Тэр цагаас хойш хийдийн хурал ном тасралтгүй үргэлжилсээр 1937 онд хураагдаж байжээ.

Гол шүтээн нь Одсэргочоо бурхан бөгөөд Агваангончиг лам Төвдөд 30 гаруй жил ном үзээд, нутагтаа буцах үед багш нь түүнд хайрласан гэдэг. Түүнээс хойш Олонхүрээ хийдийн гол шүтээнээр тахигдаж байгаад хийд хураагдах үеэр сураггүй болсон байна. Харин 1990 ээд оны эхээр МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн унзад асан М.Нацагдорж ламтанд нэгэн хүн авчирч өгсөн нь хуучны Одсэргочоо бурхан байжээ.

М.Нацагдорж лам хуучны Олонхүрээ хийдэд сууж байсан байна. Тэрээр М.Нацагдорж ламын санаачлагаар хийд дахин сэргэж, 50 гаруй хуучны лам нартай анхны хурлаа хурж байсан түүхтэй. Өнөөдөр энэ сайхан буурлын шавь нар болох тус хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, ловон лам Б.Сэнгээ тэргүүтэй 30 гаруй лам нар хуучны дэг хаягаар хурал номоо хурж, хамаг амьтны сайн сайхны төлөө буян номын үйлээ үргэлжлүүлсээр байна.

Н.БАЯР



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 6

zochin (37.220.133.161)
2017-10-10 14:51:02
Ingetlee sashing shuteed baibal setgehuin doroitold gunzgii orno shuu.

Зочин (188.110.190.198)
2017-10-10 14:50:46
Хогийн лам нар шунал дураа тэвчэж аятай байгаарай.

Зочин (202.9.42.1)
2017-10-10 13:44:32
АГЛАГТ ГАРЦГАА.

Pee (202.131.225.197)
2017-10-10 13:00:38
Ediin zasag ni ene shashin nom shigee hugjoosoi doo.

Зочин (139.5.218.104)
2017-10-10 12:21:35
Монголчууд хөгжих биш улам л ухраад байх юмаа, ямар заяа нь харьчихсан түмэн гэж ийм байдаг байнааа

Зочин (66.181.177.120)
2017-10-10 12:02:36
лам нар ажлаа сайн хийгээрэй.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-02-25 12:32:00 - Спорт
Э.Цэндбаатар алтан медалийн төлөө тулалдана
2018-02-25 11:57:33 - Улс төр
В.Путин, С.Шойгу нар Монгол Улсын Батлан хамгаалахын сайдыг Оросын армийн 100 жилийн ойд урьжээ
2018-02-25 11:21:27 - Спорт
Э.Содномпилжээ дэлхийн цомд түрүүлэв
2018-02-25 11:17:53 - Улс төр
Жүдо бөхийн багш, дасгалжуулагчдыг солилцон ажиллах талаар Японы талаас дэмжлэг авав
2018-02-25 11:10:26 - Байгаль Орчин
Ирэх ГУРАВ, ДӨРӨВДҮГЭЭР сарын цаг агаарын байдалтай танилцана уу
2018-02-24 14:43:02 - Байгаль Орчин
Улаанбаатар хотод 7 хэм хүйтэн бна
2018-02-24 14:37:13 - Спорт
"Үндэсний лиг”-ийн аваргын төлөөх цуврал тоглолтууд үргэлжилж байна
2018-02-24 14:22:28 - Улс төр
Д.Цогтбаатар сайд Японд айлчилж байна
2018-02-24 13:42:25 - Эрүүл мэнд
Илүүдэл жин нийгмийн эрүүл мэндэд ноцтой сөрөг үр дагавар учруулах түвшинд хүрчээ
2018-02-24 13:30:16 - Улс төр
Хэнтийд нөхөн сонгууль явагдаж, Н.Энхбаяр парламентад тухлах уу
2018-02-24 13:28:08 - Гадаад
Чингис хааныг доромжилсон зургийн асуудлаар Монгол Улс Японы талд эсэргүүцэл илэрхийлжээ
2018-02-24 13:21:45 - Хууль
Манаач хийж байхдаа архидан согтуурч, бусдын гарт зэрлэгээр амиа алджээ
2018-02-24 13:16:27 - Нийслэл
Хандгайтын "Янзага" зусланд нийслэлчүүдийн цасны баяр болж байна
2018-02-24 13:13:07 - Эрүүл мэнд
Монгол Улс ДОХ-оор нас барагсдын тоогоор 14-т бичигджээ
2018-02-24 13:07:37 - Гадаад
SpaceX компани “Falcon 9” пуужингаа амжилттай хөөргөв
2018-02-23 17:55:17 - Орон нутаг
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зүүнхараад ирсэн гол зорилгын нэг нь Ноён уултай холбоотой
2018-02-23 17:46:43 - Улс төр
Баялгийн сангийн тухай хэлэлцэж байна
2018-02-23 17:23:28 - Спорт
Алина Загитова: Олимпийн ялалт гайхалтай юм
2018-02-23 17:12:29 - Хууль
Ерөнхий сайдын захирамж Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хэлэлцэнэ
2018-02-23 17:02:35 - Хууль
Монголд үйлдвэрлэсэн мөнгөн аяга авахгүй байхыг өвөрмонголчууд сэрэмжлүүлж байна
2018-02-23 17:00:14 - Эрүүл мэнд
Иргэний хамгаалалтын өдрийг тэмдэглэнэ
2018-02-23 16:15:06 - Боловсрол
ШУТИС-ийн хичээлийн VIII байрны шав тавих ёслол боллоо
2018-02-23 15:57:28 - Боловсрол
Сургууль, цэцэрлэгийг агаар шүүгчээр бүрэн хангалаа
2018-02-23 15:25:40 - Спорт
ОХУ-ын уран гулгагч Алина Загитова Пёнчаны олимпоос эх орондоо анхны алтан медаль авчрав
2018-02-23 14:55:09 - Спорт
“Дюссельдорф 2018” их дуулгын тэмцээн өнөөдөр эхэлж байна
2018-02-23 14:21:10 - Нийслэл
Баянголчууд Ахмад хөгжлийн ордонтой анхны дүүрэг боллоо
2018-02-23 14:17:15 - Нийслэл
"Монгол анагаах ухааны тасаг" шинээр нээгдлээ
2018-02-23 14:14:05 - Шар
Д.Сумъяагийн өвөө, эмээ хоёр 72 жил ханилж “Очир эрдэнэ”-ийн хуримаа хийжээ
2018-02-23 14:13:23 - Шар
Хичээлийн үеэр сурагчаа бие засуулаагүй багшийг 1.25 сая ам.доллараар торгожээ
2018-02-23 14:11:40 - Спорт
Мөсөнд авиралтын шигшээ тамирчид ОХУ-ыг зорив
2018-02-23 14:05:44 - Хууль
Хөдөө орон нутагт шалгалт өгсөн хүн яам, агентлагт ажиллахгүй
2018-02-23 13:12:09 - Эдийн засаг
ОЮУТОЛГОЙ: Тавантолгойн цахилгаан станц дөрвөн жилийн дотор ашиглалтад орох боломж хомс байна
2018-02-23 13:07:47 - Шар
Хойд Солонгосын армийн командлагч Ким Ён Чол “Пёнчан 2018”-ын хаалтын ёслолд оролцоно
2018-02-23 12:23:16 - Хууль
Т.Хүрэлбаатар: Бүгдийг нь шоронд хорьчихоод одоо юунаас айгаад элдэв нэвтрүүлэг цацаад байгаа юм бэ
2018-02-23 12:22:29 - Орон нутаг
Говийн бүс нутгаар цаг агаар нэмэх хэмд шилжлээ
2018-02-23 12:16:25 - Улс төр
Залуусыг хорт зуршлаас урьдчилан сэргийлэх ажил үргэлжилж байна
2018-02-23 12:07:53 - Шар
Сүүлийн 16 жилд Борнео арал дээр 150 мянган орангутан үхжээ
2018-02-23 11:07:38 - Нийслэл
Өнөөдөр шинийн наймны билигт сайн өдөр
2018-02-23 11:00:50 - Хууль
Д.Гантулгын УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх асуудлыг тавина
2018-02-23 11:00:11 - Эрүүл мэнд
Ирэх оноос ЭМД-аараа фитнест хамрагдах боломжтой болно
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-02-23 09:10:57 - Хууль
Өнгөрсөн шөнө хүн амины онц ноцтой хэрэг гарчээ
2018-02-23 07:53:38 - Боловсрол
“Шалгалттай байна” гээд гаргаагүйгээс бяцхан охин ангидаа шээж, шившиглэгдэн шоолуулсны хариуцлагыг хэн хүлээх вэ
2018-02-22 17:15:59 - Шар
Молдавын нэрт загвар өмсөгч бүсгүй нөхрийнхөө гарт амиа алджээ
2018-02-22 14:50:39 - Хууль
Д.Гантулга гишүүнийг шүүхийн шийдвэрээр албадан ирүүлэх ажиллагааг гүйцэтгэнэ гэв
2018-02-24 13:21:45 - Хууль
Манаач хийж байхдаа архидан согтуурч, бусдын гарт зэрлэгээр амиа алджээ
2018-02-23 12:23:16 - Хууль
Т.Хүрэлбаатар: Бүгдийг нь шоронд хорьчихоод одоо юунаас айгаад элдэв нэвтрүүлэг цацаад байгаа юм бэ
2018-02-24 13:30:16 - Улс төр
Хэнтийд нөхөн сонгууль явагдаж, Н.Энхбаяр парламентад тухлах уу
2018-02-22 16:29:19 - Спорт
Жүдо бөхийн анхны олимпийн медальтан Ц.Дамдин таалал төгсчээ
2018-02-23 13:03:53 - Хууль
Г.Сарангэрэл дахин хар тамхины хэрэгт холбогджээ
2018-02-23 08:01:21 - Хууль
С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийг ахалж байсан хүнээс мэдүүлэг авах санал гаргажээ