АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын хувьд 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 3-ны Конгрессын завсрын сонгууль улс төрийн томоохон ялагдлаар өндөрлөлөө. Ардчилсан нам Сенат болон Төлөөлөгчдийн танхимын аль алинд олонх болж, Конгрессын хяналтыг бүрэн авсан нь Трампын хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацааны үлдсэн хоёр жилд ноцтой сорилт учруулах нь тодорхой болж байна. Үүн дээр Ираны дайн, амьжиргааны өртгийн өсөлт, Бүгд найрамдах намын дотоод зөрчил нэмэгдсэнээр Цагаан ордны тэргүүний улс төрийн маневр хийх орон зай хумигдлаа.

Ардчилсан нам Конгрессыг бүрэн хяналтдаа авлаа

АНУ-ын завсрын сонгуулийн үр дүн Дональд Трампын хувьд төсөөлснөөс нь хүнд цохилт болов. Ардчилсан нам Бүгд найрамдах намын уламжлалт түшиц газруудад хүртэл ялалт байгуулж, Сенат болон Төлөөлөгчдийн танхимын олонхын суудлыг авлаа.

Тухайлбал, Техас, Охайо, Канзас, Өмнөд Каролина зэрэг Бүгд найрамдах намын нөлөө хүчтэй мужуудад Ардчилсан намын нэр дэвшигчид ялалт байгуулсан нь сонгогчдын хандлагад томоохон өөрчлөлт гарсныг харуулж байна.

Энэ бол ердийн нэг сонгуулийн ялагдал биш. Харин Трампын хэрэгжүүлж буй бодлогод Америкийн сонгогчдын тодорхой хэсэг итгэл алдарч эхэлсний илрэл гэж үзэх үндэслэлтэй.

Конгресс дахь олонхоо алдсанаар Трамп татвар, төсөв, цагаачлал болон эдийн засгийн томоохон бодлогоо хэрэгжүүлэхэд Ардчилсан намтай тохиролцох шаардлагатай болно. Түүнчлэн Конгрессын хяналт шалгалт эрчимжиж, засаг захиргааны шийдвэрүүдийг нягтлах ажиллагаа нэмэгдэх боломжтой.

Трампын хувьд улс төрийн өрсөлдөгчдөө шүүмжлэхээс илүүтэй тэдэнтэй хамтран ажиллаж чадах эсэх нь одоо гол шалгуур болж байна.

Ираны дайн Трампын эсрэг эргэв

Завсрын сонгуулийн үр дүнд нөлөөлсөн томоохон хүчин зүйл бол Ираны дайн юм.

2026 оны хоёрдугаар сард АНУ, Израилын эхлүүлсэн цэргийн ажиллагаа сунжирч, газрын тос, шатахууны үнэ өссөн нь Америкийн өрхийн амьжиргаанд дарамт учруулжээ.

Сонгуулийн дараа Дональд Трамп Ираны дайн Бүгд найрамдах намын ялагдалд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлснийг хүлээн зөвшөөрсөн байна. Гэхдээ тэрээр цэргийн ажиллагаа явуулсан шийдвэрээ зөв гэж үзэж байгаагаа илэрхийлжээ.

Харин Дэд ерөнхийлөгч Ж.Д.Вэнс илүү хатуу байр суурь илэрхийлж, сонгуулийн ялагдлын гол шалтгаан нь Ираны дайн байсан гэж мэдэгдсэн нь Цагаан ордны дээд түвшинд ч бодлогын зөрүү байгааг харууллаа.

Энэ нь Трампын хувьд тун эмзэг асуудал юм. Учир нь тэрээр Америкийг шинэ дайнд татан оролцуулахгүй, гадаад дахь өндөр өртөгтэй цэргийн ажиллагааг хязгаарлана гэсэн амлалтаар сонгогчдын дэмжлэгийг авч байсан.

Одоо Трамп Ираны эсрэг цэргийн ажиллагааг үргэлжлүүлэх үү, эсвэл дипломат гарц эрэлхийлэх үү гэсэн хүнд сонголттой нүүр тулж байна.

Дайныг өргөжүүлбэл газрын тосны үнэ дахин өсөж, эдийн засгийн дарамт нэмэгдэнэ. Харин ухарвал түүний хатуу байр суурийг дэмждэг улс төрийн хүрээлэл шүүмжлэх магадлалтай.

Америкчууд Трампаас амьжиргаагаа сайжруулахыг шаардаж байна

Сонгуулийн үр дүнгээс харахад Америкийн сонгогчдын хамгийн их анхаарсан асуудал нь эдийн засаг, амьжиргааны өртөг байв.

Трампын хэрэгжүүлж буй импортын тарифын бодлого дотоодын үйлдвэрлэлийг хамгаалах зорилготой боловч бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсөх эрсдэлийг дагуулж байна.

Үүн дээр Ираны дайнаас үүдэлтэй шатахууны үнийн өсөлт нэмэгдсэнээр өрхийн төсөвт үзүүлэх дарамт улам ихэсчээ.

Америкийн сонгогчид улс төрийн хурц мэдэгдэл, олон улсын тавцан дахь сүр хүчнээс илүүтэй хүнс, шатахуун, орон сууц, эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардлаа бууруулах бодит шийдвэр хүлээж байна.

Трампын хувьд эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийг сайжруулах нэг хэрэг. Харин тэр өсөлтийг жирийн иргэдийн амьдралд мэдрүүлэх нь өөр хэрэг юм.

Энэ асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй бол 2028 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Бүгд найрамдах нам дахин ялагдах эрсдэлтэй.

Бүгд найрамдах нам дотроосоо хагарах уу?

Сонгуулийн ялагдал Бүгд найрамдах намын дотоодод Трампын улс төрийн манлайллын талаар маргаан өрнүүлэх нөхцөл бүрдүүллээ.

Трампын дэмжсэн хэд хэдэн нэр дэвшигч ялагдсан нь түүний улс төрийн нөлөө сонгуулийн ялалтыг баталгаажуулж чадахгүй болсныг харуулав.

Ялангуяа Ираны дайны талаар Дэд ерөнхийлөгч Ж.Д.Вэнсийн илэрхийлсэн байр суурь намын удирдлагын түвшинд бодлогын зөрчил үүсэх эрсдэлтэйг илтгэж байна.

Бүгд найрамдах намын хувьд одоо хоёр сонголт бий. Нэгдүгээрт, Трампын улс төрийн чиг шугамыг хэвээр хадгалах. Хоёрдугаарт, 2028 оны сонгуульд бэлтгэж, намын бодлого, удирдлагын арга барилд өөрчлөлт хийх.

Трампын нэр хүнд намын дэмжигчдийн дунд хүчтэй хэвээр байж болох ч завсрын сонгуулийн үр дүн түүний улс төрийн стратеги бүх сонгогчид хүрч чадахгүй байгааг санууллаа.

Хятад, Орос, Украинтай харилцах бодлого өөрчлөгдөх үү?

Дотоод улс төрийн хүндрэл Трампын гадаад бодлогод ч нөлөөлөх нь тодорхой.

АНУ, Хятадын худалдааны өрсөлдөөн, Орос, Украины дайныг зогсоох дипломат хүчин чармайлт, НАТО-гийн холбоотнуудтай харилцах асуудал түүний өмнө хэвээр байна.

Конгрессын хоёр танхимд Ардчилсан нам олонх болсноор гадаад бодлогын зарим шийдвэр, төсөв, батлан хамгаалахын санхүүжилт дээр Трамп илүү хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарч болзошгүй.

Трампын хувьд Хятадтай худалдааны хэлэлцээр байгуулах, Орос, Украины асуудлаар дипломат ахиц гаргах нь дотоодын улс төрийн нэр хүндээ сэргээх боломж байж мэднэ.

Гэвч гадаад бодлогын амжилт дотоодын эдийн засгийн хүндрэл, сонгогчдын бухимдлыг бүрэн нөхөж чадахгүй.

2028 оны сонгууль Трампын дараагийн том шалгалт болно

АНУ-ын Үндсэн хуулийн дагуу Дональд Трамп гурав дахь удаагаа Ерөнхийлөгчөөр сонгогдох боломжгүй. Түүний хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацаа 2029 оны нэгдүгээр сард дуусна.

Тиймээс үлдсэн хугацаанд Трамп зөвхөн өөрийн засаг захиргааны бодлогыг хэрэгжүүлэхээс гадна Бүгд найрамдах намын дараагийн удирдагчийг тодруулах, улс төрийн залгамж халааг бэлтгэх шаардлагатай.

2026 оны завсрын сонгуулийн ялагдал намын дараагийн Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийн хувьд Трампын дэмжлэг дангаараа хангалтгүй байж болохыг харууллаа.

Хэрэв Трамп эдийн засгийн хүндрэл, Ираны дайн, намын дотоод зөрчлөө шийдвэрлэж чадахгүй бол түүний улс төрийн өв залгамжлагч 2028 оны сонгуульд хүнд нөхцөлтэй тулгарна.

Трампын хамгийн том сорилт бол алдагдсан итгэлийг сэргээх

Дональд Трамп Америкийн улс төрд хоёр удаа ялалт байгуулж, уламжлалт улс төрийн тогтолцоог өөрчилж чадсан удирдагч. Гэвч 2026 оны завсрын сонгууль түүний улс төрийн нөлөө хязгааргүй биш гэдгийг харууллаа.

Конгрессын хоёр танхимыг алдсан, Ираны дайнаас үүдэлтэй шүүмжлэлтэй нүүр тулсан, эдийн засгийн бодлого нь сонгогчдын бухимдлыг төрүүлсэн энэ үед Трампын өмнө өмнөхөөсөө илүү төвөгтэй нөхцөл байдал үүсээд байна.

Түүний хувьд одоо хамгийн чухал нь өрсөлдөгчдөө буруутгах бус, сонгогчдын итгэлийг эргүүлэн олж авах явдал юм.

Трампын дэмжигчид түүнийг Америкийн эрх ашгийг хамгаалдаг хүчтэй удирдагч гэж үзсэн хэвээр. Харин эсэргүүцэгчид нь түүний бодлого улс орны эдийн засаг, ардчилсан институц, олон улсын нэр хүндэд сөргөөр нөлөөлж байна гэж шүүмжилдэг.

Энэ хоёр туйлын дунд Америкийн ирээдүйн улс төрийн чиг хандлага тодорхойлогдоно.

Трамп 2024 онд Цагаан ордныг эргүүлэн авч чадсан. Харин 2026 онд Конгрессоо алдлаа. Одоо түүний өмнө Цагаан ордонд үлдсэн хоёр жилдээ улс төрийн нэр хүндээ сэргээж, Бүгд найрамдах намыг 2028 оны сонгуульд дахин ялах боломжтой хэвээр үлдээх хамгийн хүнд сорилт тулгарч байна.

М.Чойжал